عکسی از یک دکتر در حال پر کردن سرنگ خود از داخل ویال دارو

سوالات رایج در مورد واکسن (بخش اول)

اشتراک گذاری:

منبع انتشار : دپارتمان علمی گروه پاتوبیولوژی رهسا

آیا واکسن ها در طی مراحل ساخت روی تعدادی از انسان ها آزمایش می شوند؟ بله. همه داروها...

 

 سوالات رایج در مورد واکسن (بخش اول)

چرا برخی واکسن ها بیش از یک نوبت زده می شود؟

در طی مراحل مطالعاتی مشخص می شود که سیستم ایمنی بدن برای اینکه به اندازه کافی تحریک شود و برای مدت طولانی فعال بماند و سبب مصونیت طولانی در انسان شود باید در فواصل زمانی بیش از یک نوبت تجویز شود.  برخی واکسن ها مثل واکسن سرخک با 1 یا 2 نوبت کفایت می کنند اما برخی دیگر از واکسن ها برای تحریک قوی و طولانی مدت، نیاز به تکرار دارند مثل واکسن خوراکی فلج اطفال یا واکسن دیفتری، کزاز و سیاه سرفه.

  

آیا واکسن ها در طی مراحل ساخت روی تعدادی از انسان ها آزمایش می شوند؟

بله. همه داروها و واکسن ها باید برای اثبات اثربخشی و بی خطر بودن بعد از طی مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی، وارد مرحله مطالعات انسانی و آزمایش روی تعدادی از انسان ها شوند. این مطالعات معمولا در 3 مرحله انجام می شود و تعداد افراد داوطلب از جمعیت محدود 30 تا 50 نفر در مرحله اول بتدریج تا 20 تا 40 هزار نفر در مرحله سوم ادامه می یابد. اساسا دارو و یا واکسنی که روی انسان آزمایش نشده باشد هیچ اطمینانی از اثربخشی و بی خطری آن وجود ندارد و به هیچوجه اجازه توزیع و مصرف پیدا نخواهد کرد.

 

آیا واکسیناسیون برای افراد خطر آفرین است و عوارضی دارد؟

بر خلاف داروها که در افراد بیمار استفاده می شوند، واکسن ها معمولا  فراورده هایی هستند که در افرادی که تاکنون مبتلا به آن بیماری هدف خاص نشده اند، استفاده می شوند تا درآینده یا مبتلا به آن بیماری نشده یا اگرمبتلا شدند، انواع خیلی خفیف آن را مبتلا شوند. لذا تلاش می شود که کمترین میزان خطر و عوارض را برای گیرندگان واکسن داشته باشند. در طی مطالعات بالینی، بی خطری واثربخشی واکسن ها به دقت مورد بررسی قرار می گیرد. پروتکل های دقیق و ضوابط فنی پیچیده بر فرایند تولید واکسن اعمال می شود تا حداکثر اطمینان از تولید واکسن موثر و بی خطر فراهم شود.

نکته ای که باید در نظر داشت این است که واکسن سبب تحریک سیستم ایمنی انسان می شود لذا همین امر سبب بروز برخی واکنش های ناخواسته و یا عوارض پس از واکسیناسیون می شود. شایع ترین عوارض پس از واکسیناسیون عبارتند از تب، درد، قرمزی و سفتی مختصر محل تزریق. خوشبختانه این عوارض معمولا بسیار زودگذر و خود به خود بهبود یابنده هستند. موضوع مهم که باید در استفاده از واکسن ها توجه نماییم این است که فوائد آنها در حفظ سلامت ما صدها برابر احتمال عوارض احتمالی واکسیناسیون و یا خطر انجام ندادن واکسیناسیون و ابتلا به بیماری است.

در موارد خیلی نادر ممکن است برخی عوارض با شدت بیشتر هم رخ دهد که ممکن است علت برخی از آنها مرتبط با واکسن باشند ولیکن باید توجه کرد که در صورت عدم استفاده از واکسن، خطرات و عوارض بیماری بسیار شدیدتر و بیشتر است. از عوارض بسیار نادر می توان به احتمال بروزواکنش حساسیتی شدید ( آنافیلاکسی) اشاره کرد که قابل پیش بینی نیست و بر حسب اتفاق ممکن است به دنبال مصرف هر نوع ماده غذایی و یا دارویی رخ دهد. به طور متوسط احتمال بروز این عارضه یک در یک میلیون نفر رخ می دهد که عموما در دقایق اول بعد از دریافت دارو یا واکسن رخ می دهد. به همین علت به افراد توصیه می شود حدود 15 تا 20 دقیقه بعد از واکسیناسیون در محل مرکز بمانند.

  

آیا نگرانی از بروز عوارض واکسیناسیون در مورد واکسن کرونا زیاد است؟

در مورد واکسیناسیون کرونا باید توجه کرد که نگرانی ها ی مردم و جامعه پزشکی به دلایل زیر زیاد است: اولا واکسن جدید است و هنوز در کشورهای مختلف میلیونها دوز آن استفاده نشده و اطلاعات وسیعی در مورد عوارض احتمالی آن در استفاده وسیع میلیونها نفر وجود ندارد. ثانیا واکسیناسیون کرونا جمعیت زیادی را در طی مدت نسبتا کوتاهی تحت پوشش خواهد برد مثلا 10 میلیون نفر طی یک دوره دو ماهه واکسن تزریق می کنند لذا ممکن است عوارض خیلی نادر که در هر صد هزار نفر یک مورد هم بروز کند ممکن است به شکل تجمعی بروز کرده و نگرانی ایجاد نماید. ثالثا گروه هایی که واکسن کرونا دریافت می کنند در بسیاری از اوقات افرادی هستند که دارای بیماری های زمینه ای پرخطر هستند و یا از افراد سالمند هستند که به طور معمول در ریسک بالاتر بروز بیماریهای مختلف و بستری شدن در بیمارستان هستند. حال وقتی این جمعیت را در تعداد وسیع و دوره زمانی کوتاه واکسن تزریق نماییم هر بیماری که در این ها بروز کند و منجر به بستری در بیمارستان شود ممکن است مردم را نگران عوارض ناشی از واکسیناسیون نماید.

 

چه اقداماتی برای تامین واکسن کرونای مورد نیاز کشور انجام شده است؟

تلاش برای عضویت در شبکه بین المللی تسهیل دسترسی به واکسن کرونا که به کواوکس معروف است. هدف این سازو کار دسترسی عادلانه کشورها تا سطح 20 درصد جمعیت هر کشور به واکسن تا انتهای سال 2021 میلادی است. البته پیگیری عقد قرارداد مستقیم با شرکت های تولید کننده واکسن در کشورهای مختلف هم در دست اقدام است.

در کنار تلاش های فوق محققین داخلی نیز در حال تلاش برای ساخت و تولید واکسن کرونا هستند که تا ابتدای دی ماه 1399 یک شرکت مطالعه بالینی در فاز اول را شروع کرده است و اگر مراحل مطالعه همگی با موفقیت به پیش برود ممکن است در انتهای فصل بهار امکان دسترسی به واکسن داخلی نیز میسر باشد.

 

enlightenedحتما بخوانید : سوالات رایج در مورد واکسن (بخش دوم)

 

آیا همه افراد کشور باید واکسن کرونا بزنند؟

هر چه تعداد بیشتری از مردم واکسن دریافت کنند سبب پاک شدن سریع تر کشور از بیماری و کاهش خطر بیماری کرونا ویروس می شود. در شرایط واقعی بدلیل محدودیت منابع واکسن، امکان واکسن زدن همه افراد در کشورهای مختلف دنیا و ایران وجود ندارد ولی اگر بیش از 70 درصد جامعه نسبت به بیماری مصون شوند خود به خود سبب کاهش انتقال ویروس بیماری شده و حتی افرادی که واکسن نزده باشند نیز از واکسیناسیون سایرین به شکل غیر مستقیم سود خواهند برد.

 

 

مطالب بخش مقالات و انتشارات سایت گروه پاتوبیولوژی رهسا تنها جنبه اطلاع رسانی و آموزشی دارد

 

 

با ما در مسیر سلامتی گام بردارید